Czy istnieje możliwość całkowitego zahamowania libido?

Niepokoi Cię brak ochoty na seks i zastanawiasz się, czy można ją całkowicie wyłączyć. Libido bywa uciążliwie wysokie albo frustrująco niskie. Z tego artykułu dowiesz się, kiedy całkowite zahamowanie libido jest w ogóle możliwe i z jaką ceną zdrowotną się to wiąże.

Czym jest libido i czy jego całkowite zahamowanie jest możliwe?

Libido to nie tylko sam stosunek seksualny. To także pragnienie bliskości, fantazje erotyczne, myśli o seksie i gotowość do aktywności seksualnej z partnerem lub poprzez masturbację. Na ten „napęd” pracuje jednocześnie biologia, czyli hormony i układ nerwowy, psychika oraz jakość relacji. Bez spojrzenia na wszystkie te obszary trudno zrozumieć, co tak naprawdę dzieje się z pożądaniem.

Nie istnieje jedna „prawidłowa” ilość ochoty na seks. U jednych osób potrzeba współżycia raz w miesiącu jest zupełnie naturalna, u innych codzienna chęć zbliżeń także mieści się w normie. Libido zmienia się wraz z wiekiem, fazą cyklu, ciążą, menopauzą, stresem oraz etapem związku. W praktyce przypomina to skomplikowaną instalację w budynku, w której muszą współpracować różne systemy zasilania, sterowania i bezpieczeństwa, aby całość działała bez zakłóceń.

Do niemal całkowitego zaniku popędu seksualnego dochodzi zwykle wtedy, gdy „odcina się” jeden z głównych przewodów tej instalacji. Dzieje się tak przy ciężkim hipogonadyzmie, czyli bardzo niskim testosteronie u mężczyzn lub skrajnym niedoborze estrogenów i progesteronu u kobiet. Podobna sytuacja pojawia się po usunięciu jąder lub jajników, a także podczas leczenia, które farmakologicznie wyłącza pracę gonad, na przykład przy raku prostaty czy zaawansowanej endometriozie.

Libido potrafi zaniknąć również przy ciężkiej niedoczynności tarczycy, bardzo wysokiej prolaktynie, chorobach przysadki, zaawansowanej depresji czy wyniszczających chorobach przewlekłych, takich jak cukrzyca, przewlekłe choroby serca, otyłość i schorzenia neurologiczne. Silnie działają także przewlekłe uzależnienia i niektóre leki, na przykład część antydepresantów SSRI, leki antypsychotyczne czy beta‑blokery. Nawet w tych sytuacjach „absolutne zero” pożądania zdarza się jednak rzadko i mocno zależy od indywidualnej wrażliwości mózgu na hormony i stres.

Celowe, trwałe i pozbawione skutków ubocznych wyłączenie libido u zdrowej osoby praktycznie nie istnieje. Hormony płciowe wpływają nie tylko na ochotę na seks, ale także na gęstość kości, metabolizm, mięśnie, skórę, ryzyko sercowo‑naczyniowe i nastrój. Głębokie tłumienie testosteronu, estrogenów czy progesteronu dla samego wyciszenia pożądania oznacza ingerencję w cały organizm, a nie w „jeden przewód”.

W medycynie silne wygaszanie libido stosuje się wyłącznie z poważnych wskazań onkologicznych lub prawnych. Odcięcie dopływu hormonów płciowych przypomina wyłączenie głównego zasilania w budynku. Problem znika, ale przestaje działać także ogrzewanie, windy, oświetlenie i systemy bezpieczeństwa. Cena takiego „remontu” dla zdrowia bywa bardzo wysoka.

Jak medycyna definiuje niskie libido i brak pożądania?

W seksuologii używa się pojęć obniżone libido, hipolibidemia oraz zaburzenie pożądania seksualnego HSDD (Hypoactive Sexual Desire Disorder). Chodzi o trwałe lub nawracające zmniejszenie albo brak potrzeb seksualnych, myśli i fantazji, które prowadzą do ograniczenia aktywności seksualnej. Istotne jest to, że osoba odczuwa z tego powodu cierpienie lub problemy w relacji. Aby rozpoznawać HSDD, spadek pożądania powinien trwać zwykle co najmniej około sześciu miesięcy.

Warto odróżnić obniżone pożądanie od zaburzeń podniecenia. Bywa, że ochota na seks jest, ale ciało reaguje słabo, na przykład pojawia się suchość pochwy lub zbyt słaba erekcja. Zdarza się też odwrotnie. Ktoś nie ma myśli seksualnych na co dzień, ale w odpowiednich okolicznościach szybko się pobudza. Inna sprawa to różnica między globalnym spadkiem libido we wszystkich sytuacjach a brakiem ochoty na seks tylko z aktualnym partnerem przy zachowanych fantazjach i masturbacji. W tym drugim wariancie przyczyna zwykle leży raczej w relacji niż w „instalacji hormonalnej”.

Badania epidemiologiczne pokazują, że trudności z pożądaniem są bardzo częste. W dużym badaniu europejskim obniżone potrzeby seksualne zgłaszało kilkanaście procent kobiet przed menopauzą i ponad 40 procent kobiet w okresie menopauzy. Zaburzenia podniecenia szacuje się na około 8–28 procent kobiet. Dane amerykańskie wskazują, że około 36 procent kobiet mówi o obniżonym zainteresowaniu seksem, choć nie zawsze spełnia to kryteria zaburzenia. Problem dotyczy także mężczyzn, ale rzadziej zgłaszają się oni z nim do gabinetu.

Jakie mity krążą wokół „wyłączenia” popędu seksualnego?

Temat libido budzi wiele emocji, dlatego wokół niego narosło mnóstwo mitów. W internecie łatwo natknąć się na obietnice „tabletki, która raz na zawsze wyłączy ochotę na seks” lub odwrotnie cudownego środka na każdą formę spadku pożądania. Tego typu uproszczenia wywołują często rozczarowanie i opóźniają realną diagnostykę.

Silne emocje budzą też stereotypy dotyczące osób z niskim libido. Często słyszy się określenia „zimna” czy „oziębły”, wiążone automatycznie z brakiem miłości do partnera lub „złą osobowością”. Takie etykiety ranią, bo pomijają biologiczne, psychiczne i relacyjne przyczyny problemu. W efekcie wiele osób latami wstydzi się szukać pomocy.

Do najpopularniejszych mitów należą między innymi:

• przekonanie, że istnieje prosty, bezpieczny „wyłącznik” libido w postaci jednej tabletki bez skutków ubocznych,
• założenie, że całkowity brak libido zawsze oznacza brak miłości do partnera lub „zimną” osobowość,
• wiara, że istnieje jedna prawidłowa częstotliwość współżycia dla wszystkich par,
• twierdzenie, że spadek ochoty na seks po 40. roku życia jest zawsze „normalny” i nie wymaga diagnostyki,
• opinie, że długotrwały brak seksu nie ma żadnego wpływu na zdrowie fizyczne i psychiczne.

Powyższe przekonania są fałszywe, bo ignorują indywidualny charakter popędu seksualnego. U jednej osoby wysoka częstotliwość współżycia będzie naturalna, u innej komfortowy okaże się seks kilka razy w roku. Organizm nie działa schematycznie. Na pożądanie wpływają hormony, psychika, sama relacja i sytuacja życiowa. Każda z tych warstw może wymagać osobnego zaopiekowania.

Próba „wyłączenia” libido na własną rękę bez zrozumienia przyczyny przypomina samowolne odcinanie przewodów w skomplikowanej instalacji budynku. Chwilowo coś przestaje działać, ale nagle pojawiają się zwarcia w innych miejscach, a cały system staje się mniej bezpieczny. Tak samo jest z organizmem. Zbyt mocne ingerencje w hormony płciowe mogą skończyć się osteoporozą, depresją, zaburzeniami metabolizmu i problemami sercowymi.

Jak hormony regulują libido kobiet i mężczyzn?

Za sterowanie libido odpowiada przede wszystkim oś podwzgórze–przysadka–gonady. Podwzgórze wysyła sygnały do przysadki, ta do jąder lub jajników, a one produkują testosteron, estrogeny i progesteron. W tle działają też hormony tarczycy, kortyzol, dopamina, oksytocyna oraz liczne neuroprzekaźniki. To swoisty panel sterowania napędem seksualnym, mocno powiązany z układem odpornościowym i metabolicznym.

U mężczyzn najważniejszą rolę odgrywa testosteron, ale także prawidłowy poziom hormonów tarczycy i dobry stan naczyń krwionośnych. U kobiet obraz jest bardziej złożony. Libido zmienia się wraz z cyklem miesięcznym, ciążą, połogiem i menopauzą. Istotny jest także rytm dobowy oraz jakość snu, bo w nocy dochodzi do regulacji wielu hormonów związanych z pożądaniem, w tym testosteronu i kortyzolu.

Jak działają testosteron, estrogen i progesteron?

Testosteron jest głównym napędem seksualnym u mężczyzn, ale ma także ważną rolę u kobiet. Odpowiada za inicjowanie pragnienia seksualnego, poziom energii, masę mięśniową i sprawność fizyczną. Gdy jego poziom spada, pojawia się niskie libido, zmęczenie, gorszy nastrój, a u mężczyzn także spadek masy mięśniowej i problemy z erekcją. Do obniżenia testosteronu dochodzi z wiekiem, przy chorobach jąder, chorobach przysadki, otyłości, cukrzycy, przewlekłym stresie oraz podczas terapii antyandrogenowej, na przykład w leczeniu raka prostaty.

Estrogeny u kobiet zapewniają nawilżenie i elastyczność pochwy, wpływają na ukrwienie narządów płciowych, nastrój i odczuwanie przyjemności. W pierwszej fazie cyklu ich poziom rośnie, osiąga szczyt w okolicy owulacji i wtedy wiele kobiet obserwuje wyraźny wzrost ochoty na seks. Niedobór estrogenów prowadzi z kolei do suchości pochwy, bólu przy współżyciu, zaburzeń snu, uderzeń gorąca i wtórnego spadku pożądania. Typowym przykładem są kobiety w okresie okołomenopauzalnym.

Progesteron pełni rolę „hamulca” w układzie hormonalnym. W drugiej fazie cyklu dominuje nad estrogenami i przygotowuje organizm na ewentualną ciążę. Jego wzrost u wielu kobiet wiąże się z lekkim wyciszeniem, większą sennością i mniejszą chęcią na seks. Wysokie dawki progestagenów stosowane w niektórych metodach antykoncepcji lub w leczeniu endometriozy mogą u części pacjentek powodować znaczny spadek libido, obniżenie nastroju i problemy z energią.

Na dostępność hormonów płciowych wpływa także białko SHBG, które wiąże testosteron i estrogeny. Niektóre terapie, na przykład część dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych, zwiększają ilość SHBG. W efekcie spada poziom wolnego, aktywnego testosteronu. U części kobiet przekłada się to na mniejszą ochotę na seks, u innych popęd pozostaje bez zmian. Reakcja organizmu jest bardzo indywidualna i zależy od wielu współistniejących czynników.

Jak ciąża, połóg i menopauza wpływają na pożądanie?

Ciąża to okres ogromnych zmian hormonalnych. Estrogeny i progesteron osiągają bardzo wysokie stężenia, co teoretycznie powinno sprzyjać bliskości. W praktyce wiele kobiet doświadcza jednak spadku libido z powodu nudności, wymiotów, bólu kręgosłupa, lęku o przebieg ciąży oraz zmęczenia. U części pań ochota na seks wzrasta w drugim trymestrze, gdy dolegliwości ustępują. U innych pożądanie pozostaje obniżone przez cały czas trwania ciąży.

W połogu i w okresie karmienia piersią dochodzi do ponownego przestawienia „sterownika” hormonalnego. Wysoka prolaktyna hamuje owulację i obniża poziom estrogenów. To sprzyja suchości pochwy, bólowi przy współżyciu, rozdrażnieniu i skrajnemu zmęczeniu. Organizm koncentruje się na opiece nad noworodkiem. W tej sytuacji spadek pożądania jest bardzo częsty i zwykle przejściowy, choć bywa źródłem napięć w związku, jeśli partner nie wie, z czego wynika.

Okres okołomenopauzalny i menopauza wiążą się z gwałtownym spadkiem produkcji estrogenów i stopniowym spadkiem testosteronu. Pojawiają się uderzenia gorąca, bezsenność, zmienność nastroju, kołatania serca, przyrost masy ciała i atrofia pochwy. Ból podczas stosunku, czyli dyspareunia, jeszcze mocniej zniechęca do zbliżeń. U wielu kobiet efekt jest taki, że libido słabnie, a czasem niemal znika, choć wciąż istnieje potrzeba bliskości emocjonalnej.

Warto porównać naturalne sytuacje hormonalne, takie jak ciąża czy menopauza, z iatrogennymi, czyli wywołanymi leczeniem, kiedy spadek hormonów jest nagły i bardzo głęboki. W drugiej grupie przypadków ryzyko niemal całkowitego zaniku pożądania jest zdecydowanie większe.

W naturalnych stanach organizm ma czas, aby częściowo przystosować się do zmian i uruchomić mechanizmy kompensacyjne. W sytuacjach iatrogennych, na przykład po nagłym usunięciu gonad czy w trakcie intensywnej terapii obniżającej estrogeny, spadek hormonów płciowych jest znacznie gwałtowniejszy. To tłumaczy, dlaczego u tych pacjentów libido może praktycznie zaniknąć i często wymaga to później specjalistycznego wsparcia.

Jakie choroby i leki mogą niemal całkowicie zablokować libido?

Układ rozrodczy znajduje się dość wysoko w hierarchii potrzeb organizmu, ale nie na samym szczycie. Gdy pojawia się poważna choroba lub przewlekłe przeciążenie, ciało zaczyna „oszczędzać energię” na procesach, które nie są niezbędne do przetrwania. Libido jest wtedy jednym z pierwszych obszarów, które ulegają wygaszeniu. Dotyczy to zarówno chorób endokrynologicznych, jak i somatycznych, neurologicznych czy psychicznych.

Spadek lub brak pożądania może wynikać bezpośrednio z zaburzeń hormonalnych, na przykład chorób tarczycy, przysadki czy nadnerczy. Może być skutkiem ciężkiej depresji, zespołu lękowego, przewlekłego stresu, uzależnień albo ubocznym działaniem leków. U wielu osób dochodzi też do nakładania się kilku czynników naraz. Przykładem jest osoba z otyłością, cukrzycą, bezsennością i przyjmująca leki przeciwdepresyjne. W takiej sytuacji libido bywa praktycznie wygaszone.

Jakie zaburzenia hormonalne mogą wywołać całkowity brak ochoty na seks?

Szczególnie silnie na pożądanie wpływają zaburzenia gospodarki hormonalnej. W zaawansowanych stadiach potrafią doprowadzić do sytuacji, w której pacjent lub pacjentka nie ma żadnych myśli o seksie, unika wszelkiej bliskości i czuje wręcz awersję do zbliżeń. Do najważniejszych zaburzeń endokrynologicznych należą między innymi:

• hipogonadyzm pierwotny i wtórny u kobiet i mężczyzn, czyli niewydolność jajników lub jąder z bardzo niskim poziomem hormonów płciowych,
• niedoczynność tarczycy, powodująca zmęczenie, senność, przyrost masy ciała i obniżony nastrój,
• hiperprolaktynemia, często związana z guzami przysadki lub działaniem leków, hamująca owulację i obniżająca libido,
• choroby przysadki, w tym gruczolaki, akromegalia i powikłania leczenia,
• zespół policystycznych jajników (PCOS) z zaburzeniami hormonalnymi i insulinoopornością,
• zaburzenia wydzielania kortyzolu i innych hormonów nadnerczy, na przykład w przebiegu choroby Addisona lub zespołu Cushinga.

W zaawansowanych postaciach tych zaburzeń pożądanie może praktycznie zaniknąć. Pacjent nie tylko nie ma fantazji seksualnych, ale czuje niechęć do dotyku i bliskości. Dobrą wiadomością jest to, że w wielu przypadkach jest to objaw częściowo lub całkowicie odwracalny po wyrównaniu hormonów. Leczenie hipogonadyzmu, uregulowanie pracy tarczycy, usunięcie lub zmniejszenie guza przysadki czy normalizacja poziomu prolaktyny często prowadzą do stopniowego powrotu libido.

Jak leczenie farmakologiczne i operacje wpływają na zahamowanie libido?

Niektóre terapie medyczne z założenia mają silnie obniżać produkcję hormonów płciowych. Celem jest zatrzymanie rozwoju nowotworu, złagodzenie ciężkich objawów endometriozy lub ograniczenie zachowań seksualnych w wybranych sytuacjach prawnych. Inne leki tłumią libido niejako „przy okazji”, jako efekt uboczny działania na mózg czy układ krążenia. Do terapii, które mogą niemal całkowicie wyłączyć pożądanie, należą między innymi:

• farmakologiczna kastracja w raku prostaty, czyli analogi GnRH i silne antyandrogeny,
• leczenie endometriozy i innych chorób ginekologicznych wywołujące hipoestrogenizm,
• preparaty medroksyprogesteronu depot i inne długodziałające gestageny,
• długotrwałe stosowanie niektórych antykoncepcyjnych preparatów hormonalnych, szczególnie u osób wrażliwych na zmiany SHBG,
• leki przeciwdepresyjne, zwłaszcza z grupy SSRI, oraz część leków przeciwlękowych,
• leki antypsychotyczne podnoszące poziom prolaktyny,
• niektóre leki na nadciśnienie, zwłaszcza beta‑blokery i diuretyki tiazydowe,
• wybrane leki przeciwpadaczkowe i preparaty podnoszące prolaktynę,
• chirurgiczne usunięcie jajników lub jąder.

W onkologii i zaawansowanych chorobach ginekologicznych głębokie osłabienie libido jest często świadomie akceptowanym skutkiem leczenia ratującego lub przedłużającego życie. W niektórych przypadkach, na przykład przy ciężkich parafiliach w ramach procedur prawnych, farmakologiczne obniżanie popędu stosuje się, aby zmniejszyć ryzyko czynów przestępczych. Takie postępowanie zawsze wiąże się jednak z istotnym ryzykiem. Pojawia się osteoporoza, zaburzenia metaboliczne, spadek masy mięśniowej, uderzenia gorąca i depresja.

Każdą długotrwałą terapię wpływającą na gospodarkę hormonalną trzeba poprzedzić rozmową o możliwym zaniku libido. Samodzielne odstawienie onkologicznych lub silnych hormonalnych leków „bo zniknęła ochota na seks” jest niebezpieczne i wymaga omówienia z lekarzem prowadzącym.

Jak stres, depresja i relacje mogą wygasić pożądanie?

Przewlekły stres działa na libido jak długotrwałe przeciążenie konstrukcji budynku. Na początku nic wielkiego się nie dzieje, ale z czasem pojawiają się pęknięcia i osłabienia w różnych miejscach. Wysoki poziom kortyzolu zaburza produkcję testosteronu i estrogenów, utrudnia regenerację oraz destabilizuje sen. Człowiek jest zmęczony, ma gorszy nastrój i trudniej mu skupić się na przyjemności.

Objawy takie jak przewlekłe zmęczenie, problemy ze snem, napięcie mięśni, rozdrażnienie i brak energii sprawiają, że seks schodzi na dalszy plan. Organizm przełącza się w tryb „przetrwania” i oszczędza siły na podstawowe funkcje życiowe. Popęd seksualny, podobnie jak miesiączka u niektórych intensywnie trenujących kobiet, może się całkowicie wyciszyć. W takiej sytuacji powrót do normalnego pożądania wymaga odbudowania fundamentów: snu, regeneracji i redukcji obciążeń.

Depresja i zaburzenia lękowe należą do częstych przyczyn zaniku pożądania. Pojawia się anhedonia, czyli utrata zainteresowania przyjemnościami, spadek energii i poczucie beznadziei. Osoba chora nie czuje się atrakcyjna, ma negatywny obraz ciała i często silne poczucie winy. Niskie libido bywa jednym z pierwszych sygnałów rozwijającej się depresji, na długo przed pojawieniem się wyraźnego smutku. Część leków przeciwdepresyjnych, szczególnie SSRI, dodatkowo obniża chęć na seks i utrudnia orgazm.

Ogromne znaczenie ma też jakość relacji. Brak bliskości emocjonalnej, narastające konflikty, niewyjaśnione urazy, fobie seksualne, rygoryzm religijny czy stałe poczucie nacisku na seks potrafią wygasić pożądanie nawet u osoby zdrowej hormonalnie. Wiele osób myśli wtedy „coś jest ze mną nie tak”, chociaż w fantazjach czy podczas masturbacji libido zostaje zachowane. To tak, jakby w budynku pojawiały się pęknięcia nośnych ścian. Z czasem cała konstrukcja traci stabilność, choć instalacje techniczne są sprawne.

Na to, że psychika lub relacja wygaszają pożądanie, mogą wskazywać pewne typowe sygnały. Jeśli obserwujesz u siebie część z nich, warto porozmawiać o tym z partnerem i specjalistą, zamiast wymuszać na sobie seks wbrew wewnętrznej niechęci. Typowe objawy to między innymi:

• unikanie bliskości fizycznej, przytulania i sytuacji mogących prowadzić do seksu,
• napięcie i lęk pojawiające się już na samą myśl o zbliżeniu,
• poczucie winy i wstydu z powodu braku ochoty na seks,
• poczucie presji ze strony partnera lub partnerki,
• nasilające się konflikty i kłótnie wokół tematu seksu.

Brak ochoty na seks rzadko jest „usterką jednego elementu instalacji”. Częściej stanowi sygnał przeciążenia całego obiektu, czyli ciała, psychiki i relacji. W takich sytuacjach wsparcie psychologiczne lub terapia par bywają skuteczniejsze niż próby samodzielnego „naprawiania technicznej strony” życia seksualnego.

Czy da się celowo i bezpiecznie wyłączyć libido?

Warto rozróżnić dwie sytuacje. Z jednej strony są poważne wskazania medyczne, na przykład nowotwory hormonozależne czy ciężkie parafilie, w których lekarze świadomie dążą do mocnego obniżenia popędu seksualnego. Z drugiej strony pojawiają się osoby zdrowe, które chciałyby „pozbyć się” libido z powodów światopoglądowych, wygody lub dlatego, że identyfikują się jako aseksualne i czują dyskomfort z powodu okazjonalnych reakcji ciała. Aktualna wiedza medyczna nie zna metody, która umożliwiałaby całkowite i bezpieczne wyłączenie popędu u zdrowej osoby bez poważnych skutków ubocznych.

Najbardziej radykalne metody zmniejszania libido to kastracja chirurgiczna, czyli usunięcie jąder lub jajników, oraz farmakologiczne zablokowanie testosteronu i gwałtowne obniżenie estrogenów. W praktyce oznacza to stosowanie analogów GnRH, silnych antyandrogenów lub dużych dawek gestagenów. Typowe następstwa to osteoporoza, uderzenia gorąca, przyrost tkanki tłuszczowej, zaburzenia lipidowe, spadek siły mięśni, problemy z pamięcią i ryzyko depresji. Są to metody zarezerwowane dla wyjątkowych sytuacji klinicznych i określonych procedur prawnych.

Istnieją także łagodniejsze formy farmakologicznego obniżania popędu, na przykład wykorzystanie niektórych leków psychiatrycznych czy hormonalnych, które ubocznie tłumią pożądanie. Stosowanie ich wyłącznie po to, aby wyciszyć libido u zdrowej osoby, budzi poważne wątpliwości etyczne i medyczne. Długoterminowe bezpieczeństwo takiego wykorzystania nie zostało dobrze zbadane, a ryzyko działań niepożądanych jest realne.

Dla osób, które subiektywnie cierpią z powodu bardzo wysokiego libido, istnieją inne drogi niż „wyłączenie” hormonów. Pomaga praca psychoterapeutyczna nad schematami zachowań seksualnych, techniki samoregulacji i mindfulness, budowanie zdrowszego stylu życia oraz praca nad relacją i granicami. Każda próba farmakologicznego wpływania na popęd u osoby bez poważnych chorób wymaga konsultacji z seksuologiem, psychiatrą i często endokrynologiem. Samodzielne eksperymenty z lekami hormonalnymi lub psychotropowymi są szczególnie ryzykowne.

Kiedy brak libido wymaga konsultacji z seksuologiem lub endokrynologiem?

Przejściowe spadki libido są naturalną częścią życia. Pojawiają się przy przemęczeniu, chorobie, po porodzie czy w czasie dużego stresu zawodowego. Gdy jednak brak pożądania utrwala się, zaczyna przypominać kontrolkę awarii w dobrze zaprojektowanym budynku. Organizm sygnalizuje, że któryś z systemów – hormonalny, psychiczny albo naczyniowy – przestał działać prawidłowo.

Zamiast zmuszać się do seksu lub całkowicie rezygnować z bliskości, lepiej potraktować ten sygnał jak zaproszenie do diagnostyki. Czasem wystarczy korekta stylu życia i poprawa relacji, innym razem potrzebne jest leczenie endokrynologiczne lub psychoterapia. Im wcześniej zostanie rozpoznana przyczyna, tym większa szansa na poprawę zarówno zdrowia, jak i jakości życia seksualnego.

Na konsultację z seksuologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą szczególnie warto zgłosić się, gdy pojawiają się sytuacje takie jak:

• brak pożądania utrzymuje się powyżej sześciu miesięcy i wyraźnie obniża jakość życia,
• pojawia się silna awersja do wszelkiej aktywności seksualnej, także w fantazjach,
• konflikty w związku coraz częściej dotyczą seksu i powodują poczucie bezradności,
• istnieje podejrzenie traumy seksualnej w przeszłości lub fobii związanej z seksem,
• współistnieją objawy depresji lub zaburzeń lękowych, na przykład bezsenność, smutek, ataki paniki,
• występuje również skrajnie druga strona spektrum, czyli hiperseksualność z poczuciem utraty kontroli nad zachowaniami.

W innych sytuacjach na pierwszy plan wysuwa się potrzeba konsultacji endokrynologicznej, ginekologicznej lub urologicznej. Warto rozważyć wizytę u tych specjalistów, gdy obserwujesz na przykład:

• nagły spadek libido połączony z objawami hormonalnymi, takimi jak zaburzenia cyklu, uderzenia gorąca, nocne poty, nagły przyrost lub spadek masy ciała,
• u mężczyzn osłabienie erekcji, spadek masy i siły mięśniowej, powiększenie piersi, wypadanie owłosienia na ciele,
• u kobiet ból przy współżyciu, suchość pochwy, nietypowe krwawienia, częste infekcje intymne lub podejrzenie endometriozy,
• podejrzenie chorób tarczycy, na przykład silne zmęczenie, uczucie zimna, zaparcia, wypadanie włosów i pogorszenie nastroju,
• choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca, otyłość, przewlekłe choroby serca czy schorzenia neurologiczne, po których zauważasz dalszy zjazd libido,
• spadek pożądania i gorsze samopoczucie po włączeniu nowych leków, na przykład antydepresantów, antykoncepcji hormonalnej, leków na nadciśnienie lub preparatów onkologicznych.