Dane i trening: jak sztaby analizują mecze, a jak bukmacherzy

7263 gole z siedmiu sezonów Premier League, obejrzane jeden po drugim. Fabian Wunderlich, Alexander Seck i Daniel Memmert z Niemieckiej Szkoły Sportu w Kolonii sprawdzali przy każdym, czy pomógł mu przypadek: rykoszet, błąd bramkarza, odbita piłka („Journal of Sports Sciences”, 2021). Przypadek miał udział w prawie połowie goli.

Jakie dane zbierają kluby?

Prawie wszystko, co da się zmierzyć. Zawodnicy trenują w kamizelkach z odbiornikiem GPS, który rejestruje dystans, prędkość, liczbę sprintów, przyspieszeń i hamowań. Kamery śledzą pozycje piłkarzy, a analitycy wideo opisują każdą akcję.

Z tych danych powstają wskaźniki. Najbardziej znany to gole oczekiwane, czyli xG. Każdy strzał dostaje wartość od 0 do 1, zależną od miejsca, kąta i sytuacji, z której padł. Strzał z 30 metrów ma niskie xG, rzut karny wysokie.

Jak z danych korzystają legalni bukmacherzy?

Podobnie jak sztaby, tylko w innym celu. Sztab szuka sposobu, żeby wygrać. Model operatora ma ustalić szanse każdego wyniku. Do modelu trafiają xG z ostatnich meczów, forma, absencje, terminarz, a nawet pogoda. Wynikiem jest prawdopodobieństwo. Kurs to jego odwrotność, lekko obniżona o marżę: 40% szans daje kurs w okolicach 2,50, a po doliczeniu marży trochę niższy. Suma xG pokazuje przy tym, ile goli drużyna powinna strzelić przy średniej skuteczności. Zespół, który strzela wyraźnie więcej, niż wynika z xG, ma zwykle szczęście, które się kończy, i modele biorą to pod uwagę.

Model ma jednak ślepe plamki. Nie wie o urazie, który zawodnik złapał na rozgrzewce, ani o tym, że bramkarz źle spał. Nie przewidzi rykoszetu. Badanie z Kolonii pokazuje skalę problemu: jeśli prawie połowa goli ma w sobie element przypadku, to nawet idealny model będzie się mylił regularnie.

Modele i dane, na których opierają się bukmacherzy, tłumaczą, dlaczego obstawianie meczy online nie daje pewności wygranej. Kurs zawsze zawiera marżę, a mecz zawsze zawiera przypadek. Operator nie musi trafiać każdego wyniku, bo jego przewagą jest marża rozłożona na tysiące zdarzeń. Typujący nie ma takiej poduszki. Każdy jego zakład to pojedynczy rzut monetą z lekko obciążoną stroną.

Jak dane zmieniają trening i plan meczowy?

Najmocniej przez zarządzanie obciążeniem. Jeśli GPS pokazuje, że skrzydłowy zrobił w meczu wyraźnie więcej sprintów niż zwykle, sztab skraca mu następny trening. Dane pomagają też układać plan na rywala. Analityk wskaże, z której strony przeciwnik traci najwięcej piłek i gdzie warto ustawić pressing.

Badacze z Kolonii zauważyli coś jeszcze: udział przypadkowych goli spadał z sezonu na sezon. Gra staje się bardziej uporządkowana, a drużyny lepiej przygotowane. Autorzy dodali przewrotną sugestię dla trenerów słabszych zespołów, którzy mogą celowo tworzyć chaotyczne sytuacje pod bramką, bo to w nich przypadek pomaga słabszym.

Czego dane nie powiedzą?

Kilku rzeczy, o których łatwo zapomnieć. Po pierwsze, pięć meczów to za mała próba, żeby mówić o formie, bo jeden rykoszet zmienia całą serię. Po drugie, dane mówią, co się stało, a nie dlaczego. Spadek liczby sprintów może oznaczać zmęczenie, ale też zmianę taktyki. Po trzecie, przypadek nie rozkłada się równo. W badaniu z Kolonii był częstszy przy golach słabszych drużyn i przy remisie. Statystyki takiej drużyny są więc bardziej „zaszumione”, a jej kolejne wyniki trudniej przewidzieć. Do tego dochodzi czynnik ludzki: kłótnia w szatni czy zmiana trenera nie mają kolumny w arkuszu.

Co amator może mierzyć u siebie?

Więcej, niż myśli. Zegarek sportowy pokaże dystans, tempo i tętno. Aplikacja do biegania policzy przyspieszenia i odcinki szybkiego biegu. Najcenniejsza jest jednak regularność: te same pomiary przez kilka tygodni pokażą trend, którego nie zobaczysz w pojedynczym treningu. Zapisuj też to, czego zegarek nie zmierzy, czyli sen i samopoczucie.

Przyda się też lekcja z zawodowych sztabów: nie oceniaj formy po jednym treningu. Słabszy dzień po nieprzespanej nocy to nie regres, tylko szum w danych. Patrz na średnią z dwóch, trzech tygodni. Jeśli tempo na tym samym odcinku rośnie, a tętno spada, trening działa, nawet jeśli ostatni bieg był ciężki.

Co zostaje, gdy dane się kończą?

Futbol, w którym połowa goli ma w sobie odrobinę szczęścia. Dane zawężają niepewność, ale jej nie usuwają. Sztaby wiedzą to od dawna i dlatego mierzą wszystko, a decyzje i tak podejmują ludzie. Który gol twojej drużyny z ostatniego sezonu był czystym przypadkiem?

Artykuł sponsorowany

Bukmacherzy dostępni na stronie najlepsibukmacherzy.pl to legalni bukmacherzy działający w Polsce w oparciu o zezwolenie na urządzanie zakładów bukmacherskich na terenie RP. Gra u nielegalnych bukmacherów to przestępstwo.

Obstawianie zakładów bukmacherskich niesie ze sobą ryzyko uzależnienia. Pamiętaj, że nie może być sposobem na życie. W Polsce korzystanie z usług nielegalnych bukmacherów jest zabronione, możesz grać wyłącznie u tych operatorów, którzy posiadają zezwolenie Ministerstwa Finansów.